Virunga

Wilde bomen en struiken behoren tot onze autochtone, inheemse flora. Samen met de provincie Drenthe en Ecologisch Adviesbureau Maes zet Landschapsbeheer Drenthe zich in om wilde populaties te behouden en de achteruitgang te voorkomen.

Wilde bomen en struiken hebben zich na de laatste ijstijd spontaan in Nederland en directe omgeving gevestigd zonder directe invloed van de mens. Deze soorten komen ook in andere landen voor, alleen hebben ze daar nét een wat ander blad, bloem of bloeitijd, afgestemd op de regio waar ze groeien. Bomen en struiken noemen we autochtoon als ze afkomstig zijn uit wilde populaties die al vele duizenden jaren op dezelfde plek staan en daardoor zijn aangepast aan de lokale omgeving. Ze maken deel uit van ons groene erfgoed.

Bosrestanten en landschapselementen

In Nederland bestaan geen oerbossen meer, maar er zijn nog wel oude bosrestanten. In deze oude boskernen vindt u autochtone bomen en struiken, maar wilde boom- en struiksoorten hebben ook kunnen overleven in eeuwenoude landschapselementen. Een goed voorbeeld hiervan zijn de houtwallen en heggen. Deze landschapselementen zijn niet volledig natuurlijk, omdat ze zijn aangelegd door mensen, maar het genenmateriaal van de soorten is vaak nog wel oorspronkelijk. Doordat er bijvoorbeeld gebruik werd gemaakt van plantmateriaal uit de directe omgeving. Deze bomen en struiken hebben eeuwenlang als geriefhout gediend, waardoor de levensduur van de oorspronkelijke bomen en struiken werd verlengd. Het oorspronkelijk genetisch materiaal is hierdoor behouden gebleven.

Steeds zeldzamer

Nog maar 3% van de bomen en struiken in bossen en landschapselementen in Nederland heeft oorspronkelijke genen. Van de soorten die daarin voorkomen, is zeker de helft zeldzaam. Drenthe heeft een grote diversiteit aan autochtone soorten, zoals de koraalmeidoorn of de wilde appel. Van de zeventig soorten in Drenthe wordt 42% bedreigd of is inmiddels verdwenen.

Biodiversiteit

Wilde bomen en struiken hebben een veel grotere genetische diversiteit, waardoor ze minder vatbaar zijn voor ziekten en ze zich beter kunnen aanpassen aan klimaatverandering. Bovendien zorgen ze voor meer biodiversiteit. In de autochtone bomen en struiken leeft een groot aantal insecten, dat vaak afhankelijk is van een specifieke soort boom of struik. Achteruitgang van autochtone bomen en struiken betekent ook een sterke afname van deze afhankelijke soorten.

Leergang Autochtone bomen en struiken in Drenthe

Om dit groene erfgoed te behouden, organiseerde Landschapsbeheer Drenthe twee keer de leergang Autochtone bomen en struiken in Drenthe. De leergang bestond uit vier cursusdagen en had als doel vrijwilligers op te leiden, zodat zij zelfstandig in het veld aan de slag konden. Deelnemers kregen handvatten en kennis aangereikt om Drentse soorten te herkennen en in kaart te brengen. Ongeveer een derde van de soorten is namelijk op basis van veldkenmerken te onderscheiden.

Meer weten?

Landschapsbeheer Drenthe werkt zoveel mogelijk met autochtoon plantmateriaal. Wilt u meer weten over autochtone bomen en struiken in Drenthe of over het bestellen hiervan? Neem dan contact op via info@lbdrenthe.nl.

Voor iedere Drent een boom of twee, help jij ons mee? De ambitie van Plan Boom is om maar liefst 10 miljoen extra bomen planten in Nederland! Dit gebeurt in de periode 2020-2023. De Natuur-en Milieufederaties, LandschappenNL en enkele andere partners willen met dit project bijdragen aan de ambitieuze, maar zeer noodzakelijke klimaatdoelen waar we voor staan. De aanplant van nieuwe bomen levert niet alleen een bijdrage aan het verminderen van de CO2, maar ook aan het verhogen van de biodiversiteit en de ontwikkeling en het behouden van een (cultuurhistorisch) waardevolle, gezonde leefomgeving. De Nationale Postcodeloterij doet een financiële bijdrage om een start te kunnen maken met Plan Boom.

Klimaatdoelen en de bossenstrategie
In het Klimaatakkoord (2019) hebben het Rijk en de provincies afgesproken samen te werken aan een Bossenstrategie. Het is de bedoeling om de Nederlandse bossen met 10% uit te breiden. Dit komt neer op 37.000 hectare extra bos. In alle provincies en ook in Drenthe vindt in 2021 overleg plaats over de uitwerking van de strategie. Uiteraard wordt gekeken naar de mogelijkheden voor bosuitbreiding binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN), maar ook daarbuiten, in het landelijk gebied, zijn voldoende mogelijkheden. Denk hierbij aan het (her)introduceren van landschapselementen zoals houtwallen, houtsingels en kleine bosjes. De afgelopen decennia zijn deze waardevolle elementen op veel plekken in ons landschap verdwenen. Ook in dorpen en steden en op boerenerven liggen kansen voor vergroening. Met Plan Boom willen we in Drenthe een bijdrage leveren aan de vergroeningsdoelen in onze provincie.

Plan Boom Drenthe
Samen met de Natuur- en Milieufederatie Drenthe en Het Drentse Landschap geeft Landschapsbeheer Drenthe uitvoering aan Plan Boom in onze provincie. De ambitie die we voor Drenthe hebben gesteld, is om de komende jaren tussen de 500.000 en 1 miljoen bomen extra te planten in Drenthe. Dat houdt in dat elke Drent een of twee bomen plant. We werken daarin samen met onder meer bewoners, agrariërs, bedrijven, overheden en andere gebiedspartners.

Plan Boom richt zich ons bij de uitvoering op vier thema’s:

• Vergroening van dorpen en steden
• Herstellen en versterken van landschapselementen
• Ontwikkeling van bossen in het landelijk gebied (overgangszones natuurgebieden)
• Plantacties particulieren, bedrijven en landgoederen

Vergroening van dorpen en steden
Het aanplanten van bomen en struiken in dorpen en steden is een belangrijke bijdrage voor het verhogen van de lokale biodiversiteit. Daarnaast hebben bomen door hun schaduwwerking een ‘verkoelend’ effect op de omgeving. Ook is groen in dorpen en steden van belang voor het opvangen en vasthouden van water in tijden van overvloedige regenval.

Vanuit Plan Boom zetten we in op vergroening in de bebouwde kom. Denk bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van een bomenlaan in het park, de ontwikkeling van een buurtboomgaard of het vergroenen van een schoolplein in combinatie met educatieve projecten voor leerlingen. Elke basisschoolleerling een boom is een mooi streven! Ook in kleinere stadstuinen liggen kansen voor Plan Boom. Zoals het planten van leifruit langs de gevel of het vergroenen van de gemeenschappelijke binnenplaats door het aanplanten van een vlindervriendelijk struweel.

Herstellen en versterken van landschapselementen
Kleinschalige landschapselementen in het Drentse landschap, zoals houtwallen, singels en esbosjes zijn van grote betekenis voor onze provincie . Het is het ‘Drentse Goud dat bijdraagt aan het karakter van de streek, maar ook zeker aan de biodiversiteit in een gebied. Samen vormen landschappelijke elementen een netwerk van natuurlijke verbindingen tussen grotere natuurgebieden en verhogen ze de belevingswaarden van ons landschap. Door onder andere veranderingen in grondgebruik en herinrichting van ons landschap, verdwenen deze ‘kleine’ landschapselementen de afgelopen decennia in Nederland en dat is eeuwig zonde. De aanplant van houtwallen – en singels langs akkers en weilanden kan bijdragen aan een natuurinclusievere en duurzamere bedrijfsvoering. Samen met grondeigenaren willen we vanuit Plan Boom het landschap herstellen.

Ontwikkeling van bossen in het landelijk gebied (overgangszones natuurgebieden)
Naast het (her)introduceren van landschapselementen in het landelijk gebied zijn er wellicht in Drenthe geschikte plekken om (kleine) bossen aan te planten. Bijvoorbeeld aan de rand van steden en dorpen of op een braakliggend stuk grond. Deze bossen dragen bij aan de natuurbeleving van de inwoners en het is een waardevolle toevoeging voor het gebied.
Plantacties particulieren, bedrijven en landgoederen
Drenten staan bekend om hun welwillendheid en bereidheid om in actie te komen voor de natuur en het landschap. Daarom stimuleren we vanuit Plan Boom particuliere tuin- en erfbezitters, landgoedeigenaren en bedrijven een steentje bij te dragen.

Helpt u mee?
Iedereen kan een steentje bijdragen. Wilt u een stuk grond beschikbaar stellen of op een andere manier een bijdrage leveren aan Plan Boom? Denk bijvoorbeeld aan het doneren van een bos, sponsoring van bomen of de organisatie van een plantactie. Of wilt u op uw erf of terrein een aantal bomen planten?
Voor meer informatie en aanmelding voor Plan Boom in Drenthe kunt u terecht op www.planboomdrenthe.nl. Informatie over het landelijke project, vindt u op de algemene website van Plan Boom.

De uitvoering van Plan Boom in Drenthe wordt mede mogelijk gemaakt door bijdragen van de Nationale Postcodeloterij, het Prins Bernhard Cultuurfonds, de Provincie Drenthe en de twaalf Drentse gemeenten.